Muzeya Neteweyî ya Şamê

Mûzexane di sala 1919an de, di dema Qraliyeta Erebî ya Sûriyeyê ya kurtemir a Qral Feysel de, hat damezrandin û pêşî li Medreseya el-Adiliye bi cih bû. Li gorî Wîkîpediyaya Erebî, bexşên malbatên Şamî di sala 1920î de navika koleksiyonê pêk anîn. Avahiya niha ya li tenişta Tekiyeya Silêmaniye ji sala 1936an e; Wîkîpediyaya Erebî dibêje ku beşa wê ya yekem wê salê li gorî sêwirana mîmarê Fransî Écochard vebû. Wîkîpediyaya Almanî 1939 ji bo veguhestina koleksiyonan, Wîkîpediyaya Îngilîzî 1950 ji bo vekirina fermî dide.

Li gorî Wîkîpediyayên Îngilîzî û Erebî, firehkirin di salên 1953 (baskekî sê-qatî ji bo pêşangehên serdema îslamî û hunera hevdem), 1963 (salona semînerê ku wek salona pêşwazîkirinê ya Şamî ya serdema osmanî hatiye xemilandin, û pirtûkxaneyek), 1974 (bermahiyên paleolîtîk) û 2004an (şûnwarên neolîtîk) de pê de hatin; Wîkîpediyaya Almanî behsa firehkirinên 1956 û 1975an dike.

Mûzexane di sala 2012an de ji ber şerê navxweyî yê Sûriyeyê hat girtin; zêdetirî 300,000 berhem li cihên veşartî hatin veşartin. Çar ji pênc baskên wê di 29ê Cotmeha 2018an de ji nû ve vebûn. Piştî ketina Şamê ew di 7ê Kanûna 2024an de dîsa hat girtin û, li ser daxwaza rêveberiya şûnwaran, ji aliyê çekdarên Heyet Tehrîr el-Şam ve hat parastin; ew di 8ê Çileya 2025an de ji nû ve vebû.[1][2][3]

Avahiya dirêj a bi şiklê L di bexçeyekî de li rojavayê bajarê kevn radiweste, di navbera Zanîngeha Şamê û Tekiyeyê de li ser Kolana Şukrî el-Quwetlî. Ketina wê ya sereke ji rûyê qesra çolê ya Emewî ya Qesra Hêr a Rojavayî pêk tê, ku ji Çola Sûriyeyê hat rakirin û li vir ji nû ve hat avakirin; Wîkîpediyayên Îngilîzî û Erebî qesrê bi sala 727an tarîx dikin. Di hundir de odeyeke pêşwazîkirinê ya Şamî ya sedsala 18an û Hîpogeya Yarhai ji Palmîrayê ji nû ve hatine sazkirin; bexçeyê mûzexaneyê wek pêşangeheke li hewaya vekirî kar dike.[1][2][3]

Berhem di pênc baskan de hatine rêzkirin: pêşdîrok, Sûriyeya kevnar, serdema klasîk (Selûkî, Romayî, Bîzansî), serdema îslamî û hunera hevdem. Mûzexane zêdetirî 5,000 tabletên bizmarî dihewîne, di nav wan de tabletek bi alfabeya Ugarîtî, ku wek kevintirîn alfabeya naskirî tê hesibandin, herwiha peykerên ji Girê Xelef.

Wêneyên dîwaran ên kenîşteya Dûra Ewropos di salên 1930î de bo Şamê hatin veguhestin; salona civînê di mûzexaneyê de bi rêzkirina xwe ya resen tê pêşandan. Li gorî Wîkîpediyaya Almanî, ji ber sedemên parastinê dema temaşekirinê sînordar e. Di sala 2025an de şandeyeke zanyaran ji derveyî Sûriyeyê karî wêneyan cara yekem piştî dehsalan bibîne.[1][2][4]

Di 9ê Mijdara 2025an de (Wîkîpediyaya Erebî: şeva ber bi 10ê Mijdarê) piştî şikandina beşa klasîk şeş peykerên mermerî yên serdema romayî hatin dizîn. Li gorî Wîkîpediyaya Erebî peyker paşê hatin dîtin û diz hatin girtin. Di Tîrmeha 2026an de Fransayê 23 tiştên sûrî vegerandin, ku mûzexaneyê ew di havîna 2026an de pêşan dan. Agahî li ser rewşa avahiyê tune.[1][3]