Leca

Wîkîpediyayên Îngilîzî û Almanî rûbera wê wek nêzîkî 900 km² didin; ew sêgoşeyekê di navbera xeta 45 km a Ezra–Şehbayê li başûr û derdora Burraqê li bakur de pêk tîne. Bilindahiya navîn 600 heta 700 m e, û bilindtirîn koneke volkanî, hinekî li rojavayê Şehbayê, digihîje 1,159 m. Qadên lavayê yên gewr û perçebûyî bi kevirên bazaltî yên diranî serdest in; di navbera wan de çal (ka') bi axeke hûrtir hene, ku zeviyên gundan lê ne.

Kanî kêm in; av bi piranî di sarincan de tê depokirin, û kêmasî di havînê de giran e. Wîkîpediyaya Erebî nixumandina bazaltî dide pal teqînên Cebel el-Ereb, bi taybetî Girê Şîhan.[1][2][3]

Herêm di Încîla Îbranî de wek Argob û di Încîla Lûqa de wek Trachonitis (“herêma zinarî”) xuya dibe. Heta 27 BZ Romayê ew dabû Hêrodesê Mezin, ku 3,000 Îdûmî li wir bi cih kirin; piştî mirina wî di sala 4 BZ de ew derbasî Fîlîposê Tetrarx bû, nêzîkî 34 PZ derbasî parêzgeha Sûriyeyê û di dema Trajan de derbasî parêzgeha Erebistanê bû. Rêyeke romayî di herêmê re derbas dibû, û di navbera sedsalên 1ê û 4an de bajarokên bi şano, stûngeh û perestgehan mezin bûn, di nav de Philippopolis (Şehba) û Zorava (Ezra). Çalakiya avakirinê di serdema bîzansî de zêde bû; li Zoravayê di sala 515an de martîryûmeke Gorgîsê Pîroz cihê perestgehê girt.

Navê el-Lecā cara yekem di serdema navîn de tê tomarkirin; penaberên ji êrîşên Moxolan di sedsala 13an de herêm ji nû ve niştecih kirin. Heta sedsala 17an ew bi piranî hatibû terikandin û ji aliyê Bedewiyên Sulût ve ji bo çêrandinê dihat bikaranîn. Niştecihên Dûrzî ji dawiya sedsala 18an û bi taybetî piştî 1860î hatin, ku di sala 1868an de bû sedema şeran bi Sulûtan re. Li gorî Wîkîpediyaya Erebî, komên opozîsyonê yên çekdar di dawiya 2011an de vekişiyan nav Lecayê, û di Adara 2012an de artêşê êrîşek bo herêmê da destpêkirin.[1][2][3]

Wîkîpediyaya Îngilîzî hema hema bîst cihên bi kavilên romayî, herî kêm sî yên bîzansî û herî kêm sêzdeh yên serdema îslamî dihejmêre; li gorî Wîkîpediyaya Erebî, mîsyonên Fransî di navbera 2003 û 2007an de nêzîkî 700 cihên arkeolojîk tomar kirin. Îro Dûrzî li navend û rojhilat û misilman û xiristiyanên Melkî li gundên qeraxa rojavayî dijîn; piraniya gundan di nav kavilên kevnar de ne.

Biryareke wezaretê ya 31ê Gulana 2006an Lecayê wek herêmeke parastî ragihand, û di Gulana 2009an de UNESCOyê ew wek yekem – û li gorî Wîkîpediyaya Erebî heta niha tekane – rezerva bîosferê ya Sûriyeyê destnîşan kir.[1][2][3][4]