
Wêne: Hassan Bushnaq · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons · Hatiye tomarkirin 2009
Birca Demjimêrê ya Bab el-Ferecê
Navê herêmî: ساعة باب الفرج
Birca Demjimêrê ya Bab el-Ferecê yek ji nîşaneyên sereke yên Helebê ye. Ew di salên 1898–1899an de di dema walîyê osmanî Raîf Paşa de li nêzîkî deriyê dîrokî yê Bab el-Ferecê hate avakirin û li hember Pirtûkxaneya Neteweyî ye.
Dîrok
Waliyê osmanî yê wîlayeta Helebê, Köse Mehmed Raif Paşa, mîmar Charles Chartier û endezyar Bekr Sidqî wezîfedar kirin; Wîkîpediyayên Îngilîzî û Almanî Chartier wek Fransî, Wîkîpediyaya Erebî wek Awistûryayî şirove dikin. Li gorî Wîkîpediyaya Îngilîzî, Sultan Evdilhemîdê II proje teşwîq kir. Wîkîpediyaya Erebî kevirê bingehîn bi sala 1898an (1316 K) û temambûnê, di nav de hewzên derdorê, bi sala 1899an (1317 K) tarîx dike. Lêçûna 1,500 lîreyên osmanî nîvî bi bexşan û nîvî ji aliyê şaredariyê ve hat dayîn.
Wîkîpediyaya Îngilîzî 1900 ji bo vekirinê dide, di salvegera 25an a hatina Sultan ser text de. Li gorî Wîkîpediyaya Erebî birc li ser bermahiyên Qestel es-Sultan radiweste, kaniyeke ku Silêman di sala 940 K de ava kiribû; deriyê Bab el-Feric bi xwe di sala 1904an de hat hilweşandin, û tenê birca wî ya başûrî ma.[1][2][3]
Mîmarî
Birc, ku bi şêwazeke rojhilatîkirî hatiye avakirin, minareyên îslamî yên kevntir tîne bîra mirov, lê bingeheke fireh û çar rûyên wekhev hene ku dîwarên wan hinekî ber bi hundir ve xwar dibin. Balkoneke dorpêçker bi parmaxeke kevirî li ser muqarnasan radiweste. Li jor, her alî vebûneke girover bi rûyê demjimêrê heye; li gorî Wîkîpediyaya Erebî du rûyên berhevber dema erebî û du dema rojavayî nîşan didan. Serî ji avahiyeke jorîn bi şeş pencereyan û bayenimakê pêk tê.[1][2][3]
Kronolojî
Galerî
Rewşa belgekirî
Rewşa niha nehatiye belgekirin · li gorî 2025
Li gorî Wîkîpediyaya Erebî, birca ku di dema şer de zirar dîtibû hat nûkirin û demjimêr piştî zêdetirî pêncî salên rawestî dîsa lê da, bi mekanîzmayeke mekanîkî ya çêkirina Îngilîzî ya ku hat bicihkirin. Karan bermahiyên ji çend serdeman û kanala romayî ya Heylanê li tenişta bircê eşkere kirin. Çavkanî ji bo van karan tarîxekê nadin.[3]
Serdan
Çawa bigihîjî vir
Xizmetên belgekirî yên siwarbûn, mayîn û veguhestinê li Heleb:
Xizmetên bijîşkî yên nêzîk
Dûrahiya rasterast ji vî cihî. Dane: OpenStreetMap, heta 2026-10-30. Rewşa xebatê nehatiye piştrastkirin – berî çûyînê telefon bike.
Çavkanî (8)
- Wikipedia (en): Bab al-Faraj Clock Tower rev. 1344700035 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (de): Uhrenturm (Bab al-Faradsch) rev. 269024094 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ar): ساعة باب الفرج rev. 71310161 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikidata · CC0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (nl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ru) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (zh) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
Widersprüche: (1) Herkunft Chartiers – en/de französisch, ar österreichisch. (2) Fertigstellung 1899 (de, ar) vs. Bau 1898–1899 und Einweihung 1900 (en). (3) Anlass – ar nennt die 25 Jahre seit Thronbesteigung als Zweck des Baus, en als Anlass der Einweihung 1900; nicht nachgerechnet. Zustand/Restaurierung und Wiederinbetriebnahme der Uhr nur ar, undatiert; Kriegsschaden nicht näher beschrieben. Angabe ar, das Uhrwerk stamme vom Hersteller der Big-Ben-Uhr, nicht übernommen (unbelegt, Herstellername fehlt). Kein UNESCO-Bezug im Quellenpaket (die Lage relativ zur Welterbestätte Altstadt Aleppo ist nicht belegt). Keine Relation gesetzt: Wikidata P131 = Q214064 ohne Label im Paket. Deutscher Name nach de-Wikipedia-Lemma/Einleitung; Wikidata-Label de nur 'Uhrenturm'.