Aramgeha Selahedînê Eyûbî

Selahedîn di 4ê Adara 1193an de li Şamê mir û pêşî li Kelehê hat veşartin. Li gorî Wîkîpediyaya Erebî kurê wî el-Efdel xaniyek li taxa el-Kellase li nêzîkî Mizgefta Emewiyan kirî û li wir tirbeyeke qubedar ava kir; bermahî di sala 592 K (1195) de hatin veguhestin. Wîkîpediyaya Îngilîzî 1196 wek sala avakirinê dide. Kurekî din, el-Ezîz Osman, li gorî Wîkîpediyaya Erebî di sala 593 K de Medreseya el-Ezîziye li rojhilatê qubeyê zêde kir, û avahî bi wî navî jî tê naskirin.

Li gorî Wîkîpediyaya Erebî di sala 1137 K de dîwar bi kaşiyên şîn hatin nixumandin, û di destpêka sedsala 20an de waliyê osmanî Ziya Paşa medreseya wêranbûyî kir bexçe. Împarator Wilhelmê II di sala 1898an de di dema rêwîtiya xwe ya Rojhilatê de serdana tirbê kir û çelengek da danîn, ku piştî Şerê Cîhanê yê Yekem çû Imperial War Museumê; Wîkîpediyaya Îngilîzî dibêje ku ew an ji aliyê Feyselê I an jî ji aliyê T. E. Lawrence ve hat rakirin.[1][2][3]

Tirbe avahiyeke qubedar e ji cureyekî ku ji bo Şama Eyûbî taybet e. Odeya gorê ya çargoşe dîwarên ablaq hene û bi çar kemeran û qubeyeke perçekirî hatiye nixumandin, ku tembûreke du-qonaxî ya heşt û şanzdeh alî veguherînê pêk tîne. Odeyeke ji bo xwendina Quranê li rojhilat e, odeyên biçûktir li bakur. Ji medreseyê, Wîkîpediyaya Erebî dibêje ku mihrab û kemera ketina rojhilatî mane, Wîkîpediyaya Îngilîzî çend stûn û kemereke hundirîn.

Du sarkofag di hundir de radiwestin. Kenotafa darîn a kevntir (li gorî Wîkîpediyaya Erebî ji dara gwîzê), ku bi motîfên geometrîk û kulîlkî û nivîsarên Eyûbî hatiye kolandin, tê gotin ku bermahiyên Selahedîn dihewîne. Li tenişta wê sarkofageke vala ya mermera spî ya nêzîkî sala 1900î heye; Wîkîpediyayên Almanî û Erebî wê wek diyariya Wilhelmê II di sala 1898an de şirove dikin, lê Wîkîpediyaya Îngilîzî wê dide pal Sultan Evdilhemîdê II û dibêje ku Wilhelmê II paşê ew nû kir. Li ser dîwaran kaşiyên osmanî yên şîn-kesk hene; li gorî Wîkîpediyaya Erebî panela kaşiyan, 475 bi 238 santîmetre, mezintirîn panela kemerî ya temam a ji cureyê xwe li Şamê ye.[1][2][3]

Tirbe di nav gorên îslamî yên serdema navîn ên herî naskirî yên Sûriyeyê de ye û di dawiya sedsala 19an de bû cihê siyaseta bîranînê ya sembolîk. Li gorî Wîkîpediyaya Erebî bexçeyê wê pênc gorên din dihewîne: ya siyasetmedarê Sûrî Ebdurrehman Şehbender, ku di sala 1940î de hat kuştin; ya Yasîn el-Haşimî, du caran serokwezîrê Iraqê, ku di sala 1937an de li Şamê mir; û yên sê balefirvanên osmanî ku di Çileya 1914an de li Şamê daketibûn û paşê ketibûn.[2][3]

Li gorî Wîkîpediyaya Erebî meydana li dora tirbê di salên 2000î de hat nûkirin. Raporeke nûtir li ser rewşê tune. Tirbe di nav bajarê kevn ê Şamê de ye, ku UNESCO ji bo wê dîwarên bajêr, Keleh û hin mizgeft û tirbeyan wek avahiyên mayî yên serdema navîn bi nav dike.[3][4]